قطعی ناگهانی برق برای رایانه کاربر شاید فقط یک فایل ذخیره‌نشده باشد، اما برای سرور می‌تواند به خرابی دیتابیس، آسیب فایل‌سیستم یا حتی خرابی سخت‌افزار منجر شود. نوسان ولتاژ و افت‌وخیزهای کوتاه هم، که شاید کسی متوجه‌شان نشود، به‌مرور به منبع‌های تغذیه آسیب می‌زنند. UPS (منبع تغذیه بدون وقفه) اولین خط دفاع اتاق سرور در برابر این مشکلات است.
انواع UPS
- Offline یا Standby: در حالت عادی برق شهر را مستقیم عبور می‌دهد و هنگام قطع برق به باتری سوئیچ می‌کند. ارزان است و برای رایانه‌های رومیزی مناسب، نه سرور.
- Line-Interactive: علاوه بر باتری، نوسان‌های ولتاژ را هم تا حدی اصلاح می‌کند. برای رک‌های کوچک با برق نسبتاً پایدار گزینه قابل‌قبولی است.
- Online (Double Conversion): برق ورودی را دائماً به DC و دوباره به AC تبدیل می‌کند؛ پس خروجی همیشه پایدار است و هنگام قطع برق زمان سوئیچی وجود ندارد. برای اتاق سرور، به‌خصوص جایی که برق شهر نوسان دارد، گزینه توصیه‌شده است.
خروجی UPS سرور باید سینوسی خالص (Pure Sine Wave) باشد؛ برخی منبع‌های تغذیه سرور با خروجی شبه‌سینوسی درست کار نمی‌کنند.
محاسبه ظرفیت
ظرفیت UPS با دو عدد بیان می‌شود: VA (توان ظاهری) و W (توان واقعی). عدد مهم برای شما وات است، چون مصرف تجهیزات بر حسب وات محاسبه می‌شود و ظرفیت وات UPS معمولاً از عدد VA آن کمتر است.
- فهرست همه تجهیزاتی را که باید به UPS وصل شوند بنویسید: سرورها، ذخیره‌ساز، سوئیچ‌ها، فایروال و مودم.
- مصرف واقعی هر کدام را پیدا کنید. عدد روی برچسب منبع تغذیه حداکثر ظرفیت آن است، نه مصرف واقعی؛ مصرف سرورها را می‌توانید از iLO، iDRAC یا ابزار محاسبه سازنده ببینید.
- مجموع مصرف را حساب کنید و حاشیه‌ای برای رشد آینده در نظر بگیرید. یک قاعده سرانگشتی رایج این است که UPS به‌طور دائم نزدیک حداکثر ظرفیتش کار نکند.
- مدت پشتیبانی (Runtime) لازم را تعیین کنید. این زمان به ظرفیت باتری و میزان بار بستگی دارد و از جدول‌ها یا ابزار سازنده به دست می‌آید. برای زمان طولانی‌تر، مدلی انتخاب کنید که امکان افزودن باتری خارجی دارد.
UPS قرار نیست ساعت‌ها اتاق سرور را روشن نگه دارد. وظیفه‌اش پوشش قطعی‌های کوتاه، فرصت دادن به ژنراتور برای روشن شدن یا خاموش کردن امن سرورهاست.
خاموشی خودکار؛ بخشی که فراموش می‌شود
اگر قطعی طولانی شود و کسی در شرکت نباشد، UPS پس از تمام شدن باتری خاموش می‌شود و سرورها همان قطع ناگهانی را تجربه می‌کنند. برای جلوگیری از آن:
- UPS را با کارت شبکه مدیریتی (Network Management Card) یا کابل USB به سیستم مدیریت وصل کنید.
- نرم‌افزار خاموشی سازنده یا ابزارهایی مثل NUT را روی میزبان‌های مجازی‌سازی و سرورها تنظیم کنید تا در سطح مشخصی از باتری، اول ماشین‌های مجازی و سپس میزبان‌ها به‌ترتیب خاموش شوند.
- هشدار قطع برق و ضعف باتری را به ایمیل یا پیام‌رسان مسئول فنی بفرستید.
نکات نصب و نگهداری
- سرورهایی را که دو منبع تغذیه دارند به دو مسیر برق جدا وصل کنید؛ ترجیحاً دو UPS یا دو PDU.
- وسایل پرمصرف و غیرضروری مثل پرینتر لیزری، بخاری یا کولر را به UPS وصل نکنید.
- باتری‌ها عمر محدودی دارند و در گرما زودتر فرسوده می‌شوند؛ UPS را در محیط خنک نگه دارید و طبق توصیه سازنده تست و تعویض کنید.
- در UPSهای بزرگ‌تر، کلید Bypass امکان سرویس دستگاه را بدون خاموش کردن تجهیزات فراهم می‌کند.
چک‌لیست
- برای سرورها UPS از نوع Online با خروجی سینوسی خالص انتخاب شده است.
- ظرفیت بر اساس مصرف واقعی و با حاشیه رشد محاسبه شده است.
- مدت پشتیبانی با نیاز شرکت و وجود یا نبود ژنراتور هماهنگ است.
- خاموشی خودکار سرورها تنظیم و تست شده است.
- هشدارهای UPS به فرد مسئول می‌رسد.
- برنامه تست و تعویض باتری وجود دارد.
کارشناسان ITPlus724 می‌توانند بار اتاق سرور شما را بررسی کنند، UPS مناسب را پیشنهاد دهند و خاموشی خودکار و هشدارهای آن را راه‌اندازی کنند.