در بسیاری از شرکت‌ها، سرور تا روزی کار می‌کند که دیگر روشن نشود. مشکل این است که آن روز معمولاً بدترین زمان ممکن است: وسط فصل کاری، بدون قطعه یدکی و بدون بودجه آماده. سخت‌افزار سرور هم مثل هر دارایی دیگری چرخه عمر دارد و اگر این چرخه برنامه‌ریزی شود، تعویض سرور به یک پروژه آرام و قابل‌پیش‌بینی تبدیل می‌شود، نه یک بحران.
مراحل چرخه عمر سرور
- برنامه‌ریزی و خرید: تعیین نیاز واقعی، ظرفیت رشد و مدل مناسب.
- راه‌اندازی: نصب، به‌روزرسانی فریم‌ور، پیکربندی پایش و ثبت در فهرست دارایی‌ها.
- بهره‌برداری و نگهداری: به‌روزرسانی منظم، پایش سلامت قطعات و رسیدگی به هشدارها.
- ارزیابی: تصمیم درباره تمدید پشتیبانی، ارتقا یا جایگزینی.
- کنار گذاشتن: انتقال سرویس‌ها، پاک‌سازی امن اطلاعات و خروج سرور از سرویس.
گارانتی و پشتیبانی سازنده
سازندگانی مثل HPE، Dell و Lenovo برای هر مدل سرور دوره گارانتی و پشتیبانی تعریف می‌کنند که مدت و شرایط آن به سازنده، مدل و قرارداد خرید بستگی دارد و اغلب قابل تمدید است. برای هر سرور دو تاریخ را بدانید:
- پایان گارانتی: از این تاریخ به بعد، هزینه تعمیر و قطعه با خودتان است.
- پایان پشتیبانی سازنده (End of Support): سازنده پس از مدتی انتشار فریم‌ور، درایور و به‌روزرسانی‌های امنیتی برای آن مدل را متوقف می‌کند.
سروری که دیگر به‌روزرسانی فریم‌ور دریافت نمی‌کند، در برابر آسیب‌پذیری‌هایی که بعدها در BIOS، کنترلر مدیریتی مثل iLO یا iDRAC و سایر قطعات کشف می‌شوند، بی‌دفاع می‌ماند.
نشانه‌هایی که می‌گویند وقت تعویض است
- خرابی‌های تکراری: دیسک، پاور، فن یا حافظه هر چند ماه یک‌بار ایراد پیدا می‌کنند.
- کمبود قطعه: پیدا کردن قطعه سازگار سخت و گران است یا فقط از بازار دست‌دوم ممکن است؛ مشکلی که در بازار ایران معمولاً زودتر خودش را نشان می‌دهد.
- ناسازگاری با نرم‌افزار جدید: نسخه‌های جدید هایپروایزرها و سیستم‌عامل‌ها ممکن است از پردازنده یا کنترلرهای قدیمی پشتیبانی نکنند و عملاً جلوی ارتقای نرم‌افزار را بگیرند.
- کمبود کارایی: سرور دیگر پاسخ‌گوی بار فعلی نیست و ارتقای حافظه یا دیسک هم صرفه ندارد.
- پایان پشتیبانی سیستم‌عامل: وقتی سیستم‌عامل باید ارتقا یابد، اغلب زمان مناسبی برای بازنگری سخت‌افزار هم هست.
- مصرف برق و گرما: سرورهای قدیمی معمولاً در ازای توان پردازشی یکسان، برق و خنک‌کننده بیشتری مصرف می‌کنند.
سن سرور به‌تنهایی معیار تصمیم نیست. سروری چندساله که سالم، تحت پشتیبانی و کم‌بار است، ممکن است هنوز گزینه خوبی باشد؛ در مقابل، سرور نسبتاً جدیدی که قطعه‌اش پیدا نمی‌شود، پرریسک است.
برنامه‌ریزی تعویض
- یک فهرست سرورها با تاریخ خرید، شماره سریال، پایان گارانتی، وضعیت پشتیبانی و سرویس‌های هر سرور تهیه کنید.
- سرورها را بر اساس اهمیت سرویس و میزان ریسک اولویت‌بندی کنید.
- هزینه تعویض را از یکی‌دو سال قبل در بودجه IT پیش‌بینی کنید تا با نوسان قیمت غافلگیر نشوید.
- پیش از خرید، بررسی کنید آیا مجازی‌سازی یا انتقال بخشی از سرویس‌ها به سرور ابری، تعداد سرورهای فیزیکی موردنیاز را کم می‌کند.
- مهاجرت را با بکاپ کامل، اجرای آزمایشی و برنامه بازگشت انجام دهید و سرور قدیمی را تا اطمینان از پایداری سرور جدید خاموش نکنید.
سرور قدیمی را چه کنیم؟
سرور کنارگذاشته‌شده می‌تواند در محیط تست یا آموزش به کار برود، به شرط آنکه هیچ سرویس حیاتی روی آن قرار نگیرد. پیش از فروش، اهدا یا دور انداختن، دیسک‌ها را با ابزار پاک‌سازی امن پاک کنید یا به‌صورت فیزیکی از بین ببرید؛ حذف پارتیشن یا فرمت سریع، اطلاعات را واقعاً پاک نمی‌کند. تنظیمات کنترلر مدیریتی و رمزهای ذخیره‌شده در آن را هم به حالت کارخانه برگردانید و سرور را از فهرست دارایی‌ها و سیستم پایش خارج کنید.
چک‌لیست
- برای همه سرورها تاریخ خرید و پایان گارانتی ثبت شده است.
- وضعیت پشتیبانی سازنده برای هر مدل مشخص است.
- فریم‌ور سرورهای تحت پشتیبانی به‌روز است.
- سرورهای پرریسک شناسایی و اولویت‌بندی شده‌اند.
- بودجه تعویض در برنامه مالی پیش‌بینی شده است.
- روال پاک‌سازی امن دیسک‌ها پیش از کنار گذاشتن سرور وجود دارد.
کارشناسان ITPlus724 می‌توانند وضعیت سرورهای شما را ارزیابی کنند و برای ارتقا، مجازی‌سازی یا جایگزینی آن‌ها برنامه‌ای عملی پیشنهاد دهند.