دیسک‌ها جزو قطعاتی هستند که دیر یا زود خراب می‌شوند. اگر سرور فقط یک دیسک داشته باشد، خرابی آن یعنی توقف کامل و احتمالاً از دست رفتن اطلاعات. RAID چند دیسک را طوری کنار هم قرار می‌دهد که سیستم با خرابی یک یا چند دیسک همچنان کار کند. اما سطوح مختلف RAID از نظر امنیت داده، سرعت و فضای قابل‌استفاده تفاوت زیادی دارند.
RAID 0 را هم احتمالاً شنیده‌اید: داده‌ها بین دیسک‌ها پخش می‌شوند و سرعت بالا می‌رود، اما هیچ افزونگی‌ای ندارد و با خرابی هر دیسک، کل اطلاعات از دست می‌رود؛ پس برای سرور مناسب نیست.
RAID 1؛ آینه
- ساختار: دو دیسک که هر دو دقیقاً یک داده را نگه می‌دارند.
- تحمل خرابی: یک دیسک.
- فضای قابل‌استفاده: نصف مجموع؛ با دو دیسک ۱ ترابایتی، ۱ ترابایت فضا دارید.
- کاربرد: دیسک سیستم‌عامل سرورها و سرورهای کوچک.
RAID 5 و RAID 6؛ توازن (Parity)
در این دو سطح، داده‌ها همراه با اطلاعات توازن بین همه دیسک‌ها پخش می‌شوند تا داده دیسک خراب از روی بقیه بازسازی شود.
- RAID 5: دست‌کم سه دیسک، تحمل خرابی یک دیسک؛ فضای معادل یک دیسک صرف توازن می‌شود.
- RAID 6: دست‌کم چهار دیسک، تحمل خرابی دو دیسک؛ فضای معادل دو دیسک صرف توازن می‌شود.
مثلاً با شش دیسک ۴ ترابایتی، RAID 5 حدود ۲۰ ترابایت و RAID 6 حدود ۱۶ ترابایت فضای قابل‌استفاده می‌دهد. نقطه ضعف این دو سطح، سرعت نوشتن کمتر به دلیل محاسبه توازن است.
با دیسک‌های پرظرفیت، بازسازی آرایه پس از خرابی ممکن است طولانی شود و در این مدت همه دیسک‌ها زیر فشارند. اگر در RAID 5 در همین زمان دیسک دیگری خراب شود یا خطای خواندن بدهد، آرایه از دست می‌رود؛ به همین دلیل برای دیسک‌های مکانیکی پرظرفیت، RAID 6 انتخاب امن‌تری است.
RAID 10؛ امنیت و سرعت
ترکیب RAID 1 و RAID 0: دیسک‌ها دوتادو آینه می‌شوند و داده بین این جفت‌ها پخش می‌شود.
- حداقل دیسک: چهار، و همیشه تعداد زوج.
- تحمل خرابی: دست‌کم یک دیسک، و اگر خرابی‌ها در جفت‌های متفاوت باشند بیشتر؛ اما خرابی هر دو دیسک یک جفت یعنی از دست رفتن آرایه.
- فضای قابل‌استفاده: نصف مجموع.
- کاربرد: دیتابیس‌ها و میزبان‌های مجازی‌سازی که سرعت خواندن و نوشتن بالا می‌خواهند.
کدام را انتخاب کنیم؟
- سیستم‌عامل سرور: RAID 1
- سرور فایل و آرشیو با دیسک‌های پرظرفیت: RAID 6
- دیتابیس، ماشین‌های مجازی و بار نوشتن زیاد: RAID 10
- ذخیره‌ساز بکاپ: معمولاً RAID 6، به دلیل تعادل بین فضا و امنیت
چند نکته عملی هم فراموش نشود: از کنترلر RAID سخت‌افزاری با حافظه کش محافظت‌شده یا راهکار نرم‌افزاری معتبری مثل ZFS در Proxmox استفاده کنید، در صورت امکان یک دیسک Hot Spare در نظر بگیرید تا بازسازی بلافاصله شروع شود و دیسک‌های یک آرایه را هم‌اندازه و هم‌نوع انتخاب کنید. وضعیت آرایه را هم پایش کنید؛ آرایه‌ای که در حالت Degraded مانده و کسی خبر ندارد، یک قدم با فاجعه فاصله دارد.
RAID بکاپ نیست
RAID فقط در برابر خرابی دیسک محافظت می‌کند. اگر فایلی اشتباهی حذف شود یا باج‌افزار اطلاعات را رمزگذاری کند، همان تغییر بلافاصله روی همه دیسک‌ها اعمال می‌شود. خرابی کنترلر، آتش‌سوزی یا سرقت سرور هم کل آرایه را یک‌جا از بین می‌برد. RAID را برای ادامه کار و بکاپ را برای بازگرداندن اطلاعات لازم دارید.
چک‌لیست
- سطح RAID هر سرور متناسب با کاربرد آن انتخاب شده است.
- برای دیسک‌های مکانیکی پرظرفیت به RAID 5 تکیه نشده است.
- کنترلر RAID کش محافظت‌شده دارد و فریم‌ورش به‌روز است.
- Hot Spare یا دیسک یدکی آماده وجود دارد.
- هشدار وضعیت آرایه فعال است.
- در کنار RAID، بکاپ مستقل و تست‌شده وجود دارد.
کارشناسان ITPlus724 می‌توانند ساختار RAID سرورهای شما را بررسی کنند و برای سرورها و ذخیره‌سازهای جدید، سطح مناسب را طراحی و پیاده کنند.