پر شدن دیسک، تمام شدن رم یا پردازنده‌ای که روزها در سقف کار کرده، معمولاً یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد. اما اگر کسی نمودارها را نبیند، اولین خبر با تماس کاربری می‌رسد که می‌گوید «نرم‌افزار باز نمی‌شود». پایش منابع یعنی وضعیت سرور را مداوم ثبت کنید و پیش از رسیدن به مرز خطر باخبر شوید.
چهار شاخص اصلی
- پردازنده (CPU): اوج‌های کوتاه طبیعی است. نگرانی وقتی است که مصرف برای مدت طولانی بالا بماند.
- حافظه (RAM): مهم این است که چقدر حافظه در دسترس باقی مانده است. در لینوکس بخش زیادی از رم برای کش استفاده می‌شود و پر به نظر می‌رسد؛ ستون
availableدر خروجیfree -hمعیار درست‌تری است. - دیسک: هم فضای خالی و هم سرعت و تأخیر. پر شدن دیسک می‌تواند دیتابیس را متوقف کند و تأخیر بالای دیسک کل سرور را کند می‌کند، حتی وقتی پردازنده بیکار است.
- شبکه: میزان ترافیک ورودی و خروجی؛ افزایش غیرعادی آن می‌تواند نشانه بکاپ نابه‌جا، مشکل نرم‌افزار یا حتی نفوذ باشد.
ابزارهای ساده داخل سیستم‌عامل
برای بررسی لحظه‌ای، ابزارهای خود سیستم‌عامل کافی‌اند:
- ویندوز: Task Manager برای نگاه سریع، Resource Monitor برای دیدن اینکه کدام برنامه بیشتر از دیسک و شبکه استفاده می‌کند، و Performance Monitor برای ثبت شاخص‌ها در طول زمان.
- لینوکس:
topیاhtopبرای پردازنده و حافظه،df -hبرای فضای دیسک و ابزارهایی مثلiostatبرای کارایی دیسک.
پنل بسیاری از ارائه‌دهندگان سرور ابری هم نمودار مصرف منابع را نشان می‌دهد. این‌ها برای عیب‌یابی مفیدند، اما کسی همیشه به آن‌ها نگاه نمی‌کند.
پایش مداوم و هشدار
برای اینکه منتظر نگاه کسی نمانید، یک سیستم پایش لازم است که منابع را مداوم بخواند، تاریخچه نگه دارد و هنگام عبور از آستانه هشدار بفرستد. ابزارهای شناخته‌شده‌ای مثل Zabbix، ترکیب Prometheus و Grafana یا PRTG این کار را انجام می‌دهند. برای یک یا چند سرور، راه‌اندازی یکی از آن‌ها پیچیده نیست.
چند اصل در تعریف هشدارها:
- دو سطح آستانه: یک هشدار زودهنگام برای برنامه‌ریزی، مثلاً وقتی فضای دیسک به ۸۰ درصد رسید، و یک هشدار فوری برای اقدام، مثلاً در ۹۰ درصد. اعداد را متناسب با سرور خود انتخاب کنید.
- مدت‌دار بودن: برای پردازنده، هشدار را برای مصرف بالا در چند دقیقه پیاپی تعریف کنید، نه برای یک اوج لحظه‌ای.
- گیرنده مشخص: هر هشدار باید به دست فرد مسئول برسد؛ از طریق ایمیل، پیامک یا پیام‌رسان.
- هشدار کم اما مهم: اگر روزی ده‌ها هشدار بی‌اهمیت برسد، هشدار مهم هم دیده نمی‌شود.
فقط منابع را پایش نکنید؛ خود سرویس را هم بسنجید. سروری که پردازنده و رمش عادی است اما دیتابیس یا سایتش جواب نمی‌دهد، از نگاه کاربر خاموش است.
از داده‌ها برای برنامه‌ریزی استفاده کنید
تاریخچه پایش نشان می‌دهد سرور در حالت عادی چه رفتاری دارد. با این خط مبنا، رفتار غیرعادی سریع‌تر دیده می‌شود و می‌دانید کی باید منابع را افزایش دهید؛ مثلاً اگر دیسک هر ماه به اندازه مشخصی پر می‌شود، زمان پر شدنش قابل پیش‌بینی است. همین داده‌ها نشان می‌دهند کجا منابع اضافه دارید و می‌توانید هزینه را کم کنید.
چک‌لیست
- پردازنده، رم، دیسک و شبکه همه سرورها پایش می‌شوند.
- برای فضای دیسک دو سطح هشدار تعریف شده است.
- هشدارها به فرد مسئول مشخص می‌رسند.
- سرویس‌های اصلی هم جداگانه بررسی می‌شوند.
- تاریخچه مصرف برای برنامه‌ریزی ظرفیت نگهداری می‌شود.
با پایش درست، به‌جای واکنش به خرابی، از پیش برایش برنامه می‌ریزید. کارشناسان ITPlus724 می‌توانند پایش و هشدار منابع سرورهای ابری شما را راه‌اندازی و تنظیم کنند.