دو نفر از یک چت‌بات هوش مصنوعی یک کار را می‌خواهند: «یک ایمیل درباره قطعی شبکه بنویس». اولی متنی کلی و بی‌روح می‌گیرد که باید از نو بنویسدش؛ دومی متنی می‌گیرد که تقریباً آماده ارسال است. تفاوت معمولاً در ابزار نیست، در دستوری است که نوشته‌اند. به این دستور «پرامپت» (Prompt) می‌گویند و نوشتنش مهارتی است که هر کارمندی در مدت کوتاهی می‌تواند یاد بگیرد.
چرا پرامپت این‌قدر مهم است؟
چت‌بات‌هایی مثل ChatGPT، Claude یا Gemini از شرکت شما، مخاطبتان و هدفتان چیزی نمی‌دانند، مگر آنکه خودتان بگویید. هر جا اطلاعات کم باشد، مدل جای خالی را با حدسی عمومی پر می‌کند. هرچه زمینه روشن‌تر باشد، حدس کمتر و نتیجه دقیق‌تر است.
اجزای یک پرامپت خوب
- زمینه: شما کیستید و موقعیت چیست. مثلاً «مدیر IT یک شرکت پخش با ۴۰ کارمند هستم».
- کار مشخص: دقیقاً چه می‌خواهید؛ نوشتن، خلاصه کردن، مقایسه، ترجمه یا فهرست کردن.
- مخاطب: متن برای چه کسی است؛ مدیرعامل، کارمندان غیرفنی یا تیم فنی.
- قالب خروجی: طول، ساختار و لحن. مثلاً «حداکثر ۱۰۰ کلمه، رسمی، در سه بند کوتاه».
- محدودیت‌ها: آنچه نباید باشد. مثلاً «اصطلاح فنی به کار نبر» یا «اگر مطمئن نیستی، بگو نمی‌دانم».
- نمونه: اگر سبک خاصی می‌خواهید، یکی از متن‌های قبلی خودتان را به‌عنوان نمونه بدهید.
یک نمونه: از پرامپت ضعیف تا پرامپت خوب
پرامپت ضعیف:
«یک ایمیل درباره قطعی شبکه بنویس.»
پرامپت بهتر:
«مدیر IT یک شرکت ۴۰ نفره هستم. یک ایمیل کوتاه و رسمی برای همه کارکنان بنویس که اعلام کند پنجشنبه از ساعت ۱۴ تا ۱۶ به دلیل به‌روزرسانی فایروال، اینترنت و ایمیل قطع است. مخاطبان فنی نیستند. حداکثر ۱۲۰ کلمه باشد، بگو پیش از قطعی فایل‌هایشان را ذخیره کنند و برای مشکلات فوری با داخلی ۲۰۵ تماس بگیرند.»
نسخه دوم همه چیزهایی را که مدل باید بداند می‌گوید: چه کسی، به چه کسی، چه چیزی، چه زمانی، چقدر و با چه لحنی.
گفت‌وگو کنید، نه یک‌بار دستور
اولین جواب را نسخه نهایی ندانید. با پیام‌های کوتاه اصلاحش کنید: «کوتاه‌ترش کن»، «لحن را دوستانه‌تر کن» یا «بند دوم را حذف کن». برای کارهای بزرگ، کار را مرحله‌ای کنید؛ اول طرح کلی بخواهید، تأییدش کنید و بعد متن کامل را بخواهید. اگر پرامپتی برای یک کار تکراری خوب جواب داد، آن را در یک فایل مشترک ذخیره کنید تا همکاران هم از آن استفاده کنند.
از مدل بخواهید پیش از جواب، سؤال‌هایش را بپرسد: «اگر برای این کار اطلاعات بیشتری لازم داری، اول از من بپرس.» این ساده‌ترین راه برای پیدا کردن جاهای خالی پرامپت است.
محدودیت‌ها را فراموش نکنید
پرامپت خوب احتمال خطا را کم می‌کند اما صفر نمی‌کند. مدل‌های زبانی ممکن است با اطمینان کامل عدد، منبع، نام یک دستور یا واقعیتی نادرست بسازند؛ پس هر خروجی را، به‌خصوص دستورهای فنی را پیش از اجرا روی سرور، بررسی کنید. اطلاعات محرمانه مثل رمزها، آدرس‌های داخلی شبکه، اطلاعات مشتریان یا قراردادها را در پرامپت ننویسید، یا پیش از ارسال آن‌ها را با نمونه‌های فرضی جایگزین کنید. همچنین قابلیت‌ها و شرایط این سرویس‌ها تغییر می‌کند و ممکن است دسترسی به برخی از آن‌ها از ایران محدود باشد.
چک‌لیست
- زمینه و نقش خود را گفته‌اید.
- کار و مخاطب مشخص است.
- طول، قالب و لحن خروجی را تعیین کرده‌اید.
- محدودیت‌ها و موارد ممنوع را نوشته‌اید.
- هیچ اطلاعات محرمانه‌ای در پرامپت نیست.
- خروجی را پیش از استفاده بررسی کرده‌اید.
نوشتن پرامپت خوب مهارتی فردی است، اما استفاده امن از این ابزارها در شرکت به زیرساخت هم بستگی دارد. کارشناسان ITPlus724 می‌توانند در امن‌سازی شبکه، مدیریت حساب‌های کاربری و حفاظت از داده‌های شرکت شما کمک کنند.