صبح یک روز کاری، ناگهان کل شبکه از کار می‌افتد: نه اینترنت، نه نرم‌افزار مالی، نه تلفن. چراغ‌های سوییچ‌ها بی‌وقفه چشمک می‌زنند. بعد از یک ساعت جست‌وجو معلوم می‌شود یک همکار، کابل اضافه‌ای را که روی میزش افتاده بود، به دومین پریز شبکه همان میز وصل کرده است. این یک حلقه شبکه است؛ یکی از سریع‌ترین راه‌ها برای از کار انداختن شبکه‌ای که محافظت ندارد.
چرا یک حلقه این‌قدر خطرناک است؟
در اترنت، فریم‌ها برخلاف بسته‌های IP شمارنده عمر (TTL) ندارند. وقتی بین سوییچ‌ها یک مسیر بسته ایجاد شود، فریم‌های همگانی (Broadcast) که سوییچ موظف است به همه پورت‌ها بفرستد، در این حلقه بی‌پایان می‌چرخند و در هر دور تکثیر می‌شوند. نتیجه چند ثانیه بعد:
- طوفان همگانی (Broadcast Storm): پهنای باند پورت‌ها پر می‌شود.
- به‌هم‌ریختگی جدول MAC: سوییچ آدرس یک دستگاه را مدام روی پورت‌های مختلف می‌بیند و نمی‌داند ترافیک را به کجا بفرستد.
- پردازنده سوییچ‌ها: درگیر این ترافیک می‌شوند و گاهی حتی پنل مدیریتی‌شان هم باز نمی‌شود.
حلقه‌ها معمولاً از کجا می‌آیند؟
- وصل کردن دو سر یک کابل به دو پریز شبکه که به یک سوییچ می‌رسند.
- سوییچ کوچک معمولی زیر میز که با دو کابل به شبکه وصل شده است.
- تلفن IP دوپورته که هر دو پورتش به پریز دیوار وصل شده است.
- کابل اضافه بین دو سوییچ برای «افزونگی»، بدون تنظیمات لازم.
STP چیست و چطور کار می‌کند؟
پروتکل درخت پوشا (Spanning Tree Protocol) روی سوییچ‌های مدیریتی، مسیرهای اضافه را پیدا می‌کند و آن‌ها را مسدود نگه می‌دارد تا بین هر دو نقطه فقط یک مسیر فعال باشد. اگر مسیر اصلی قطع شود، مسیر مسدود فعال می‌شود. سوییچ‌ها ابتدا یک سوییچ ریشه (Root Bridge) انتخاب می‌کنند و بقیه مسیرها نسبت به آن محاسبه می‌شود.
- STP کلاسیک (802.1D): قدیمی و کند؛ بازیابی پس از تغییر ممکن است ده‌ها ثانیه طول بکشد.
- RSTP (802.1w): نسخه سریع‌تر که در بسیاری از سوییچ‌های امروزی پیش‌فرض است و معمولاً در چند ثانیه همگرا می‌شود.
- MSTP (802.1s): برای شبکه‌هایی با VLANهای زیاد که می‌خواهند برای گروه‌های VLAN درخت جدا داشته باشند.
تنظیمات درست برای محافظت
- STP یا RSTP را روی همه سوییچ‌های مدیریتی فعال نگه دارید و در کل شبکه از نسخه‌های سازگار استفاده کنید.
- سوییچ ریشه را خودتان تعیین کنید: اولویت (Priority) سوییچ هسته را کمتر از مقدار پیش‌فرض بگذارید، مثلاً
4096، تا یک سوییچ قدیمی گوشه دفتر تصادفی ریشه نشود. - پورت‌های کاربران را Edge یا PortFast کنید تا رایانه‌ها بدون تأخیر به شبکه وصل شوند.
- BPDU Guard را روی پورت‌های کاربران فعال کنید: اگر روی این پورت‌ها پیام STP، یعنی نشانه وصل شدن یک سوییچ، دیده شود، پورت خودکار غیرفعال می‌شود.
- Storm Control: برای ترافیک همگانی هر پورت سقف تعیین کنید.
- برای لینک‌های موازی بین سوییچ‌ها از LACP استفاده کنید تا هر دو لینک فعال باشند، به‌جای اینکه STP یکی را مسدود کند.
نام و جزئیات این قابلیت‌ها بین برندها کمی فرق دارد و برخی سوییچ‌ها قابلیت اختصاصی تشخیص حلقه هم دارند. پیش از تغییر، مستندات سوییچ خودتان را بررسی کنید.
اگر حلقه رخ داد
- آخرین تغییر را پیدا کنید: کدام کابل یا دستگاه تازه وصل شده است؟
- لاگ سوییچ را ببینید؛ پیام‌های جابه‌جایی مکرر یک آدرس MAC بین پورت‌ها نشانه روشن حلقه است.
- اگر سرنخی ندارید، لینک سوییچ‌های فرعی را یکی‌یکی جدا کنید تا شبکه آرام شود و محل حلقه مشخص شود.
چک‌لیست
- STP یا RSTP روی همه سوییچ‌های مدیریتی فعال است.
- سوییچ ریشه به‌صورت دستی تعیین شده است.
- پورت‌های کاربران با BPDU Guard محافظت می‌شوند.
- Storm Control تنظیم شده است.
- سوییچ‌های معمولی زیر میزها جمع‌آوری یا شناسایی شده‌اند.
کارشناسان ITPlus724 می‌توانند تنظیمات STP و محافظت پورت‌های شبکه شما را بررسی کنند تا یک کابل اشتباه نتواند کل شرکت را متوقف کند.