در بسیاری از شرکت‌ها آدرس‌دهی همان چیزی است که مودم یا روتر اول تعیین کرده: همه دستگاه‌ها در 192.168.1.0/24، چند سرور با آدرس‌هایی که کسی یادش نیست چرا انتخاب شده‌اند و پرینترهایی که هر از گاهی آدرسشان عوض می‌شود. این وضعیت تا روزی که شرکت شعبه جدید باز کند، دورکاری راه بیندازد یا بخواهد شبکه را بخش‌بندی کند، قابل تحمل است. از آن روز، تغییر آدرس‌ها یعنی دست زدن به همه تجهیزات.
از کدام بازه‌ها استفاده کنیم؟
برای شبکه‌های داخلی سه بازه خصوصی استاندارد وجود دارد:
10.0.0.0/8172.16.0.0/12192.168.0.0/16
بازه 10.0.0.0/8 بیشترین فضا را دارد و برای طرح‌های چندشعبه‌ای انعطاف بیشتری می‌دهد. از بازه‌های بسیار رایج مثل 192.168.0.0/24 و 192.168.1.0/24 پرهیز کنید؛ این بازه‌ها در مودم‌های خانگی هم استفاده می‌شوند و وقتی کارمندی از خانه با VPN وصل می‌شود، تداخل آدرس باعث می‌شود به سرورهای شرکت نرسد.
هرگز از آدرس‌های عمومی، یعنی آدرس‌هایی که متعلق به اینترنت هستند، در شبکه داخلی استفاده نکنید؛ دسترسی کاربران به سرویس‌های واقعی آن آدرس‌ها در اینترنت مختل می‌شود.
طرح سلسله‌مراتبی
خوانایی مهم‌ترین ویژگی یک طرح خوب است. یک الگوی رایج این است که هر بخش از آدرس معنای مشخصی داشته باشد:
- بخش دوم: محل یا شعبه؛ مثلاً 10.1 برای دفتر مرکزی، 10.2 برای شعبه اول و 10.100 برای سرورهای دیتاسنتر.
- بخش سوم: کاربرد یا VLAN؛ مثلاً 10 برای کاربران، 20 برای سرورها، 30 برای تلفن و 99 برای مدیریت.
با این الگو، آدرس 10.2.30.15 بدون نگاه به مستندات می‌گوید: شعبه اول، شبکه تلفن. هر شعبه هم یک بلوک پیوسته دارد که می‌شود کل آن را با یک مسیر مثل 10.2.0.0/16 معرفی کرد؛ این کار مسیریابی و قوانین فایروال بین شعب را ساده می‌کند.
اندازه هر زیرشبکه
- زیرشبکه /24 حداکثر ۲۵۴ آدرس قابل استفاده دارد و برای بیشتر بخش‌ها کافی و خواناست.
- اگر یک بخش دستگاه بیشتری دارد، /23 با ۵۱۰ آدرس قابل استفاده یا تقسیم آن به دو VLAN را در نظر بگیرید.
- از ساختن زیرشبکه‌های بسیار بزرگ، مثل یک /16 کامل برای همه کاربران، پرهیز کنید؛ هدف بخش‌بندی از بین می‌رود و ترافیک همگانی زیاد می‌شود.
- برای لینک‌های نقطه‌به‌نقطه بین روترها، زیرشبکه‌های کوچک مثل /30 یا /31 کافی است.
قرارداد داخل هر زیرشبکه
یک قرارداد ثابت داخل همه زیرشبکه‌ها عیب‌یابی را سریع می‌کند. نمونه:
- آدرس .1: دروازه شبکه، یعنی فایروال یا سوییچ لایه ۳.
- آدرس‌های .2 تا .20: تجهیزات شبکه و سرورها با آدرس ثابت.
- آدرس‌های .21 تا .49: رزروهای DHCP، مثل پرینترها.
- آدرس‌های .50 تا .250: محدوده DHCP برای دستگاه‌های عادی.
مهم نیست دقیقاً همین اعداد را انتخاب کنید؛ مهم این است که در همه شعب و بخش‌ها یکسان باشد.
مراحل طراحی و اجرا
- همه بخش‌ها، شعب و تعداد دستگاه‌های هر کدام را فهرست کنید و برای رشد چندساله جا بگذارید.
- الگوی سلسله‌مراتبی را تعیین و برای شعب و سرویس‌های آینده هم بلوک رزرو کنید.
- جدول کامل آدرس‌ها را پیش از هر تغییر در مستندات شبکه ثبت کنید.
- تغییر آدرس را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید؛ اول بخش‌های کم‌ریسک، بعد سرورها. پیش از تغییر آدرس هر سرور، نرم‌افزارها و دستگاه‌هایی را که با آدرس IP به آن وصل می‌شوند پیدا کنید.
خطاهای رایج
- انتخاب بازه‌ای که با شعبه، شریک تجاری یا شبکه خانگی کاربران VPN تداخل دارد.
- طرحی بدون جای رشد که با اضافه شدن اولین شعبه به هم می‌ریزد.
- نوشتن آدرس IP سرورها به‌جای نام آن‌ها در تنظیمات نرم‌افزارها.
چک‌لیست
- بازه خصوصی غیررایج و بدون تداخل انتخاب شده است.
- هر شعبه و هر کاربرد، بلوک آدرس مشخص دارد.
- قرارداد یکسان برای دروازه، آدرس‌های ثابت و DHCP
- جای رشد برای شعب و بخش‌های جدید
- جدول آدرس‌ها مستند و به‌روز است.
طرح آدرس‌دهی را بهتر است پیش از اتصال شعب یا بخش‌بندی شبکه آماده کنید. کارشناسان ITPlus724 می‌توانند طرح متناسب با سازمان شما را طراحی کنند و مهاجرت به آن را بدون توقف کار انجام دهند.