DHCP و DNS دو سرویسی هستند که کاربران هرگز اسمشان را نمی‌شنوند، اما اگر یکی‌شان مشکل پیدا کند، از نگاه کاربر «شبکه خراب است». شناخت این دو سرویس، بخش بزرگی از مشکلات روزمره شبکه را قابل‌فهم و سریع‌الحل می‌کند.
DHCP چه کاری انجام می‌دهد؟
DHCP به هر دستگاهی که به شبکه وصل می‌شود، به‌صورت خودکار تنظیمات شبکه می‌دهد: آدرس IP، ماسک شبکه، دروازه پیش‌فرض (Gateway) و آدرس سرورهای DNS. چند مفهوم کلیدی:
- محدوده (Scope): بازه آدرس‌هایی که DHCP مجاز است به دستگاه‌ها بدهد.
- مدت اجاره (Lease): آدرس برای مدت مشخصی به دستگاه داده می‌شود و دستگاه پیش از پایان آن را تمدید می‌کند.
- رزرو (Reservation): یک آدرس مشخص همیشه به یک دستگاه خاص، بر اساس آدرس MAC آن، داده می‌شود؛ مناسب پرینترها و دستگاه‌هایی که آدرس ثابت لازم دارند.
- استثنا (Exclusion): آدرس‌هایی داخل محدوده که DHCP نباید به کسی بدهد، چون به‌صورت دستی روی تجهیزات تنظیم شده‌اند.
DNS چه کاری انجام می‌دهد؟
DNS نام‌ها را به آدرس IP تبدیل می‌کند؛ هم نام سایت‌های اینترنتی و هم نام سرورهای داخلی شرکت. در شبکه‌ای که Active Directory دارد، DNS نقش حیاتی‌تری هم دارد: رایانه‌ها کنترلر دامین را از طریق رکوردهای DNS پیدا می‌کنند. به همین دلیل:
- رایانه‌های عضو دامین باید فقط از DNS داخلی، یعنی کنترلرهای دامین، استفاده کنند.
- DNS داخلی درخواست نام‌های اینترنتی را از طریق Forwarder به DNS بیرونی می‌فرستد.
خطاهای رایج و نشانه‌هایشان
- آدرس 169.254.x.x: اگر رایانه چنین آدرسی گرفته، یعنی از هیچ سرور DHCP پاسخی نگرفته و خودش یک آدرس موقت برداشته است. کابل، پورت سوییچ، VLAN پورت یا خود سرویس DHCP را بررسی کنید.
- DHCP جعلی: کسی یک مودم یا روتر خانگی به شبکه وصل کرده و آن دستگاه هم آدرس پخش می‌کند. برخی کاربران آدرس اشتباه می‌گیرند و به اینترنت یا سرورها نمی‌رسند. قابلیت DHCP Snooping در سوییچ‌های مدیریتی جلوی این مشکل را می‌گیرد.
- تمام شدن آدرس‌ها: در شبکه مهمان یا وای‌فای پرتردد، اگر مدت اجاره طولانی باشد، آدرس‌ها پر می‌شوند و دستگاه‌های جدید آدرس نمی‌گیرند. برای این شبکه‌ها مدت اجاره را کوتاه‌تر کنید.
- تداخل آدرس: آدرس ثابتی که دستی روی یک دستگاه گذاشته شده، داخل محدوده DHCP است و به دستگاه دیگری هم داده می‌شود. آدرس‌های ثابت را بیرون از محدوده یا در فهرست استثناها قرار دهید.
- DNS اینترنتی روی رایانه‌های دامین: ورود کاربران کند می‌شود، Group Policy اعمال نمی‌شود یا رایانه دامین را پیدا نمی‌کند.
- رکوردهای قدیمی DNS: نام یک سرور هنوز به آدرس قدیمی‌اش اشاره می‌کند. پاک‌سازی خودکار رکوردهای قدیمی (Scavenging) را با دقت تنظیم کنید.
اگر فقط یک سرور DHCP دارید و از کار بیفتد، دستگاه‌ها پس از پایان اجاره آدرس ندارند. در ویندوز سرور می‌توانید DHCP Failover را بین دو سرور فعال کنید.
چند دستور کاربردی برای عیب‌یابی
ipconfig /all: نمایش آدرس، دروازه، DNS و سرور DHCP رایانه.ipconfig /releaseو سپسipconfig /renew: رها کردن آدرس فعلی و گرفتن آدرس تازه از DHCP.ipconfig /flushdns: پاک کردن حافظه موقت DNS رایانه.nslookup: بررسی اینکه یک نام به چه آدرسی ترجمه می‌شود و کدام سرور DNS جواب می‌دهد.
چک‌لیست
- محدوده DHCP با آدرس‌های ثابت تداخل ندارد.
- دروازه و DNS درست در تنظیمات DHCP قرار گرفته‌اند.
- DHCP پشتیبان یا Failover وجود دارد.
- DHCP Snooping روی سوییچ‌های مدیریتی فعال است.
- رایانه‌های دامین فقط DNS داخلی دارند و Forwarder تنظیم شده است.
- رزروها و محدوده‌ها مستند شده‌اند.
اگر کاربران شما با قطع‌ووصل‌های عجیب یا کندی ورود به دامین درگیرند، کارشناسان ITPlus724 می‌توانند تنظیمات DHCP و DNS شبکه را بررسی و اصلاح کنند.