در خیلی از شرکت‌ها هنوز سرورهایی کار می‌کنند که سال‌ها پیش راه‌اندازی شده‌اند و «فعلاً مشکلی ندارند». اما مایکروسافت برای هر نسخه ویندوز سرور تاریخ پایان پشتیبانی دارد و پس از آن، آسیب‌پذیری‌های تازه دیگر وصله نمی‌شوند؛ سرور به نقطه ضعف دائمی شبکه تبدیل می‌شود. ویندوز سرور ۲۰۱۲ و ۲۰۱۲ R2 مدتی است از پشتیبانی خارج شده‌اند و پایان پشتیبانی نسخه ۲۰۱۶ هم نزدیک است. تاریخ دقیق هر نسخه را در صفحه Lifecycle مایکروسافت بررسی کنید.
ارتقای درجا یا مهاجرت به سرور جدید؟
- ارتقای درجا (In-place Upgrade): نسخه جدید روی همان سرور نصب می‌شود و برنامه‌ها و تنظیمات باقی می‌مانند. سریع‌تر به نظر می‌رسد، اما مسیرهای ارتقای مستقیم محدودند و مشکلات و تنظیمات انباشته قدیمی هم به نسخه جدید منتقل می‌شوند.
- مهاجرت (Migration): یک سرور تازه با نسخه جدید ساخته می‌شود و نقش‌ها یکی‌یکی به آن منتقل می‌شوند. زمان بیشتری می‌برد، اما محیطی تمیز می‌سازد و تا پایان کار، سرور قدیمی برای بازگشت در دسترس است.
برای بیشتر شرکت‌ها مهاجرت گزینه امن‌تری است. به‌خصوص برای کنترلر دامین، روش رایج و کم‌خطر افزودن یک کنترلر جدید و کنار گذاشتن تدریجی کنترلر قدیمی است.
قدم اول: فهرست کامل نقش‌ها و وابستگی‌ها
پیش از هر کاری بنویسید هر سرور قدیمی دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد. تقریباً همیشه چیزهایی پیدا می‌شود که کسی یادش نبوده است:
- نقش‌ها: کنترلر دامین، DNS، DHCP، سرور فایل، پرینت سرور، Remote Desktop
- نرم‌افزارهای کاربردی: مالی، اتوماسیون اداری و دیتابیس‌ها
- کارهای زمان‌بندی‌شده، اسکریپت‌ها و سرویس‌هایی که با حساب کاربری خاصی اجرا می‌شوند
- دستگاه‌هایی که با IP یا نام همین سرور کار می‌کنند، مثل اسکنرهایی که فایل را روی آن ذخیره می‌کنند
سازگاری هر نرم‌افزار با نسخه جدید ویندوز سرور را از سازنده آن استعلام کنید.
قدم دوم: آماده‌سازی زیرساخت
- اگر سرور فیزیکی قدیمی است، پشتیبانی سخت‌افزار و درایورها از نسخه جدید را بررسی کنید. معمولاً بهترین فرصت برای انتقال سرور به ماشین مجازی همین زمان است.
- مجوزها را از پیش تهیه کنید؛ مجوزهای دسترسی کاربران (CAL) هم باید با نسخه سرور جدید هم‌خوان باشند. جزئیات مجوزدهی به نوع قرارداد شما بستگی دارد.
- پیش از شروع، از همه سرورهای قدیمی بکاپ کامل بگیرید و بازیابی آن را تست کنید.
قدم سوم: مهاجرت نقش‌به‌نقش
- کنترلر دامین: سرور جدید را به‌عنوان کنترلر دامین اضافه کنید، از سلامت Replication مطمئن شوید، نقش‌های FSMO را منتقل کنید و تنظیمات DNS در DHCP و سرورها را به کنترلر جدید اشاره دهید. سپس سرور قدیمی را به‌درستی Demote کنید، نه این‌که فقط خاموشش کنید.
- سرور فایل: داده‌ها را با حفظ دسترسی‌ها منتقل کنید؛ Storage Migration Service در Windows Admin Center برای همین کار طراحی شده است.
- DHCP: محدوده‌ها و رزروها را از سرور قدیمی Export و روی سرور جدید Import کنید.
- نرم‌افزارها: طبق دستورالعمل سازنده، معمولاً با نصب تازه و انتقال دیتابیس.
بعد از کنار رفتن همه کنترلرهای دامین قدیمی، می‌توانید سطح عملکرد (Functional Level) دامین و جنگل را بالا ببرید.
سرور قدیمی را بلافاصله پس از مهاجرت پاک نکنید. چند هفته خاموش و دست‌نخورده نگهش دارید تا اگر وابستگی فراموش‌شده‌ای پیدا شد، راه بازگشت داشته باشید.
اشتباه‌های رایج
- مهاجرت همه نقش‌ها در یک شب، بدون برنامه بازگشت
- فراموش کردن دستگاه‌ها و اسکریپت‌هایی که آدرس سرور قدیمی در آن‌ها ثابت نوشته شده است
- خاموش کردن کنترلر دامین قدیمی بدون Demote که اطلاعات زائد در Active Directory باقی می‌گذارد
- اطلاع ندادن به کاربران درباره زمان توقف احتمالی سرویس‌ها
چک‌لیست
- فهرست نقش‌ها، نرم‌افزارها و وابستگی‌ها کامل است.
- سازگاری نرم‌افزارها و سخت‌افزار تأیید شده است.
- مجوزهای لازم تهیه شده است.
- بکاپ کامل و تست‌شده از سرورهای قدیمی وجود دارد.
- برای هر مرحله برنامه بازگشت نوشته شده است.
- سرور قدیمی تا پایان دوره اطمینان نگه داشته می‌شود.
کارشناسان ITPlus724 می‌توانند سرورهای قدیمی شما را بررسی کنند، برنامه مهاجرت مرحله‌ای بنویسند و انتقال را با کمترین توقف برای کاربران انجام دهند.