ساعت هشت صبح است، اینترنت یک طبقه قطع شده و کارشناسی که شبکه را راه‌اندازی کرده، دیگر با شرکت همکاری نمی‌کند. کسی نمی‌داند کابل آن طبقه به کدام پورت سوییچ می‌رسد، رمز فایروال کجاست و آدرس مدیریتی سوییچ‌ها چیست. مشکلی که با مستندات درست در نیم ساعت حل می‌شد، حالا یک روز کاری را می‌گیرد.
مستندسازی شبکه یعنی دانش شبکه را از ذهن افراد بیرون بیاورید و در جایی امن و قابل دسترس ثبت کنید؛ طوری که یک کارشناس تازه‌وارد هم بتواند با آن کار کند.
چه چیزهایی باید ثبت شود؟
- نقشه فیزیکی: محل رک‌ها، سوییچ‌ها، اکسس‌پوینت‌ها و دوربین‌ها روی نقشه ساختمان، و اینکه هر پریز شبکه به کدام پورت پچ‌پنل و سوییچ می‌رسد.
- نقشه منطقی: نحوه اتصال فایروال، سوییچ‌های اصلی و فرعی، لینک‌های اینترنت و ارتباط با شعب؛ یک نمودار ساده که مسیر ترافیک را نشان دهد.
- آدرس‌دهی: بازه‌های IP، شماره و نام VLANها، دروازه هر شبکه، محدوده DHCP و فهرست آدرس‌های ثابت سرورها و تجهیزات.
- تجهیزات: مدل، شماره سریال، نسخه فریم‌ور، آدرس مدیریتی و محل نصب هر دستگاه.
- پیکربندی‌ها: نسخه پشتیبان فایل تنظیمات فایروال، سوییچ‌ها و روترها.
- سرویس‌دهنده‌ها: شماره اشتراک اینترنت، آدرس‌های IP عمومی و راه‌های تماس با پشتیبانی هر سرویس‌دهنده.
- دسترسی‌ها: چه کسانی به پنل مدیریت کدام تجهیز دسترسی دارند.
رمزهای عبور را هرگز در فایل Word یا صفحه‌گسترده مستندات ننویسید. آن‌ها را در یک مدیر رمز عبور سازمانی نگه دارید و در مستندات فقط به محل آن اشاره کنید.
چطور ثبت کنیم؟
ابزار به اندازه نظم اهمیت ندارد، اما چند انتخاب کار را ساده‌تر می‌کند:
- یک محل مرکزی: همه مستندات در یک پوشه یا سامانه مشخص باشند، نه پراکنده در ایمیل‌ها و لپ‌تاپ افراد.
- قالب یکسان: برای هر نوع اطلاعات یک قالب ثابت بسازید؛ مثلاً یک جدول برای آدرس‌ها و یک برگه برای هر سوییچ.
- نمودار ساده: با یک نرم‌افزار نمودارکشی نقشه منطقی را بکشید؛ لازم نیست زیبا باشد، باید درست باشد.
- ابزار تخصصی در صورت رشد: برای شبکه‌های بزرگ‌تر، نرم‌افزارهای متن‌باز مدیریت آدرس و تجهیزات مثل NetBox، آدرس‌ها، رک‌ها و اتصال‌ها را ساخت‌یافته نگه می‌دارند.
- نسخه آفلاین: یک نسخه از مستندات حیاتی را بیرون از شبکه هم نگه دارید؛ اگر سرور فایل از کار بیفتد، مستندات نباید همراهش از دسترس خارج شوند.
به‌روز نگه داشتن؛ بخش سخت ماجرا
مستندات قدیمی گاهی از نبودِ مستندات خطرناک‌ترند، چون اعتماد اشتباه ایجاد می‌کنند. چند عادت ساده کمک می‌کند:
- هر تغییر در شبکه، مثل افزودن VLAN یا جابه‌جایی کابل، تا زمانی که در مستندات ثبت نشده «تمام‌شده» حساب نشود.
- یک دفترچه تغییرات داشته باشید: چه چیزی، چه زمانی، توسط چه کسی و به چه دلیل تغییر کرد.
- از تنظیمات تجهیزات به‌صورت خودکار و دوره‌ای بکاپ بگیرید؛ بسیاری از فایروال‌ها و سوییچ‌ها امکان ارسال زمان‌بندی‌شده تنظیمات به یک سرور را دارند.
- هر چند ماه یک‌بار، مستندات را با وضعیت واقعی شبکه مقایسه کنید.
خطاهای رایج
- مستندات فقط در ذهن یک نفر یا در لپ‌تاپ شخصی او.
- نقشه‌ای که سال اول کشیده شده و هرگز به‌روز نشده است.
- برچسب نداشتن کابل‌ها و پورت‌ها؛ مستندات بدون برچسب فیزیکی در عمل به کار نمی‌آید.
- نگهداری رمزها در متن مستندات.
چک‌لیست
- نقشه فیزیکی و منطقی شبکه به‌روز است.
- جدول آدرس‌ها، VLANها و محدوده DHCP ثبت شده است.
- مشخصات و نسخه فریم‌ور همه تجهیزات در دسترس است.
- از تنظیمات تجهیزات بکاپ دوره‌ای گرفته می‌شود.
- اطلاعات سرویس‌دهنده‌های اینترنت و راه تماس پشتیبانی ثبت شده است.
- رمزها در مدیر رمز عبور است و یک نسخه آفلاین از مستندات وجود دارد.
اگر شبکه شرکت شما مستند نشده یا مستنداتش قدیمی است، کارشناسان ITPlus724 می‌توانند شبکه را بررسی کنند و مستندات کامل و قابل‌نگهداری آن را آماده کنند.